Archive for month: januari, 2015

Je ne suis pas Charlie

11 Jan
11 januari 2015

Het kan je niet zijn ontgaan, de aanslag op het Franse blad Charlie Hebdo afgelopen woensdag. De afgelopen dagen hebben de gebeurtenissen het nieuws gedomineerd: “Wat betekent de gruwelijke daad voor onze vrijheid?” en “Wat doet het met ons?” waren belangrijke onderwerpen. Niet lang nadat het nieuws naar buiten kwam begonnen mensen te Twitteren: “Je suis Charlie” – “Ik ben Charlie“. Niet veel later was die spreuk ook op straat te zien en heeft het zelfs de ingang van de Universiteit Twente bereikt.

Maar we zijn geen Charlie. Ik in elk geval niet, en waarschijnlijk zijn een heleboel anderen ook geen Charlie. Ik zou bijvoorbeeld nooit geitenneukende Mohammeds gebruiken om mijn punt te maken. Niet alleen omdat ik absoluut niet kan tekenen, maar ook omdat het ongenuanceerde en onfatsoenlijke beledigen van een andermans religie – of opvattingen in het algemeen – niet in mijn aard ligt.

Daarnaast bekritiseerde Charlie alles dat los en vast zat, iets dat de gemiddelde mens niet zal doen (ook niet de klaaggrage Nederlander). Tot woensdag kende Charlie dan ook nog veel meer tegenstanders. Nu is het natuurlijk wel zo dat alleen beledigde moslims er een gruwelijke daad aan hebben verbonden. Dat wil niet zeggen dat alléén moslims in staat zijn aanslagen te plegen, maar feit is wel dat de Westerse wereld het meest wordt bedreigd door extremistische moslims. Dat komt niet dóór de islam – 99,9% van de moslims is immers niet gewelddadig – maar dat betekent niet dat de islam geen rol speelt.

Dit voedt natuurlijk de angst voor deze geloofsovertuiging. Politici als Geert Wilders en Marine Le Pen (overigens opeens groot bejubelaars van Charlie) zullen deze “aanslag op de democratie” paradoxaal genoeg dan ook ongetwijfeld aangrijpen als extra reden om de Koran te verbieden. Dat slaat natuurlijk enorm door, maar feit is wel dat zij en Charlie één van de weinigen zijn die nog openlijk kritiek durven te uiten op de islam.

Alleen is de manier waarop dat gebeurt soms misselijkmakend. Het feit dat je vrijheid van meningsuiting hebt, wil nog niet zeggen dat het netjes is om hele bevolkingsgroepen door het slijk te halen. En wat we acceptabel vinden als ‘kritiek’ op de islam (“alle moslims terug naar hun land”), zouden we niet accepteren voor anderen (“alle negers terug naar hun land” of “alle joden terug naar hun land”). Ik ben voor de vrijheid van meningsuiting, maar ik ben bang dat deze vrijheid inmiddels is doorgeslagen naar het trappen op minderheden. Dat ‘zij’ (de moslims) de vrijheid van meningsuiting dan niet zien als groot goed, is dan misschien ook wel begrijpelijk.

Begrijp me niet verkeerd: mensen vermoorden omdat ze plaatjes maken is altijd fout! Er is niets dat iemand kan zeggen, doen of laten dat het gebruik van geweld legitimeert. Mocht je van mening verschillen met iemand, gebruik dan woorden. Helaas is de realiteit anders en zelfcensuur is aan de orde van de dag; de moed die staf van Charlie Hebdo heeft gehad is bewonderenswaardig. Ben je tegen wat ze deden, maak dan zelf vunzige plaatjes van geitenneukende Jezussen. Maar die laatste twee woorden bevestigen voor mij ook dat Charlie Hebdo journalistiek uitschot was waarmee ik me niet zou willen associëren.

Ik heb er dan ook moeite mee om te begrijpen waarom de kranten dagenlang cartoons van Charlie publiceerden of waarom mensen massaal de straten op gingen om – ja wat eigenlijk – steun te betuigen? Laten we rouwen om de doden van de afgelopen week. Niet omdat de slachtoffers voorvechters waren van de vrijheid van meningsuiting, maar omdat ze bij een gruwelijke daad om het leven zijn gekomen. De mensen van Charlie Hebdo waren geen helden om wat ze schreven, maar door de moorden zijn ze dat nu wel. Ik vraag me af of dat terecht is.